اپوزیسیون(opposition)

واژهای فرانسوی است به معنای«مخالفت»یا «مخالفان»،در معنای وسیع کلمه عبارتست از کوشش اتحادیه ها،حزبها،گروهها،دسته ها و افراد برای

دست یابی به هدفهایی در جهت مخالف هدفهای دارندگان قدرت سیاسی،اقتصادی واجتماعی؛خواه با استفاده شیوه های پارلمانی خواه با شیوه های دیگر.

 در معنای محدود،«اپوزیسیون»نامی است برای گروهی که در نظامهای حکومت پارلمانی به موجب قانون اساسی موجودیت آن به رسمیت شناخته شده و در پارلمان گروهی را تشکیل می دهدکه به حکومت(یا دولت)پیوسته نیست و از آن حمایت نمی کند،ولی با آن خود رابه یک قانون اساسی وفادار می داند. اپوزیسیون پارلمانی با شرکت در گفت و گوهای مجلس و با شور قانونی , مطابق شرایطی که قانون اساسی معین کرده است، در کار حکومت نظارت مستقیم دارد و افکار عمومی را در جریان می گذارد. مهمترین وظیفه ی اپوزیسیون آنست که به انتخاب کنندگان امکانات انتخاب دیگری را نشان دهدو از این راه امکان انتخابات درست تر را فراهم کند. اپوزیسیون مظهر حکومت احتمالی آینده است. اینگونه اپوزیسیون جزء مکمل نظام های پارلمانی در کشورهای سنتی لیبرال، مانند انگلستان، فرانسه و سوئد است که معمولا دو حذب اصلی در آنها وجود دارد که به نوبت نقش حاکم واپوزیسیون را برعهده می گیرند. در نظام های یک حزبی اپوزیسیون به صورت رسمی و قانونی وجود ندارد. در این نظامها هر گونه مخالفت با حذب و دولت حاکم مخالفت با نظم عمومی و قانون اساسی شمرده می شود.

   در ایالات متحده آمریکاف به سبب و جود نظام ریاست جمهوری وجود یک اکثریت یک دست در پارلمان ضروری نیست و نا متمرکز بودن حزب ها تشکیل فراکسیون های یکپارچه را ناممکن کرده است و به همین دلیل، درآمریکا اپوزیسیون به عنوان یکی از نهاد های مربوط به قانون اساسی وجود ندارد، و به علت نبودن یکپارچگی فراکسیونی در آن کشور، در مسائل اساسی نمی توان از وجود اپوزیسیون، به معنای  محدود کلمه، سخن گفت. نظام ریاست جمهوری این امکان را می دهد که اکثریت پارلمانی از یک حزب باشد و رئیس جمهور از حزب دیگر واین دو با یکدیگر همکاری کنندواین وضع بارها دراین کشور پدید آمده است.

    نخستین اپوزیسیون سیاسی در سده ی هجدهم میلادی در انگلستان با دو گروه (ویگ ها و توری ها) پدیدآامد که ازنظر منشاء اجتماعی اختلاف اساسی نداشتند و در بسیاری موارد با هم هم صدا بودند و  جنگ اکثریت و اقلیت میان آندو و جا بجا شدن حزب حاکم و حزب مخالف بیشتر جنبه ی اختلاف نظر سیاسی شخصی داشت تا معنای کلی سیاسی .

    در یک نظام کامل حکومت پارلمانی، اپوزیسیون وظایفی را به انجام می رساند که در نظریه کلاسیک «تفکیک قوا» برای پارلمان در نظر گرفته شده است. زیرا از زمانی که نظام پارلمانی شکل گرفت، همواره رئیس دولت و رهبر اکثریت پارلمانی یکی یا با هم متحد بودند واین یگانگی می تواند نقش پارلمان را، که نظارت بر اجرای قانون و وضع قوانین مطابق قانون اساسی است، خراب کند; از اینرو، اپوزیسیون وسیله ای موثر برای نظارت بر قوه ی مجریه به شمار می آید.

 برگرفته از:دانشنامه سیاسی-داریوش آشوری

سعی خواهم کرد  از این پس درباره  اصطلاحات و مکتب های سیاسی یک نوشتار توصیفی قرار دهم  که میتواند برای دانشجویان علوم سیاسی وحتی علاقه مندان به مسائل سیاسی مفید باشد .

پاینده ایران